← エクスプローラーへ戻る

本草項目

知母

確認状態:解析確認済み主張の状態:臨床的主張なし抜粋を表示可能

原文ガイド

原文引用・自動区分

《本草綱目》 に収録された「知母」の記載です。以下は原文の引用で、現代語訳や臨床推奨ではありません。

本文を読む

知母(本經中品)釋名蚳母(本經音遲説文作茋)連母(本經)蝭母(蝭音匙又音提或作〓)貨母(本經)地參(本經)水參(又名水須水浚)〓(爾雅音覃)莐藩(音沈煩)苦心(别録)兒草(别録又名兒踵草女雷女理鹿列韭逢東根野蓼昌支時珍曰宿根之旁初生子根状如蚳蝱之状)(故謂之蚳母訛為知母蝭母也餘多未詳)集解(别録曰知母生河内川谷二月八月采根暴乾𢎞景曰今出彭城形似菖蒲而柔潤葉至難死)(掘出隨生須枯燥乃止禹錫曰按范子云提母出三輔黄白者善郭璞釋爾雅云〓蝭母也生山上葉如)(韭頌曰今瀕河懐衛彰徳諸郡及解州滁州亦有之四月開青花如韭花八月結實)…

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

収録原文をすべて読む・出典を確認する ↓

ここは冒頭の抜粋です。下の原文欄は省略していません。

別名で資料を探す:蚳母 →連母 →蝭母 →

出典と原文

典籍・出典
《本草綱目》
分類・所在
卷十二上
記録上の別名
蚳母、連母、蝭母
利用条件
オープンライセンス
知母(本經中品)釋名蚳母(本經音遲説文作茋)連母(本經)蝭母(蝭音匙又音提或作〓)貨母(本經)地參(本經)水參(又名水須水浚)〓(爾雅音覃)莐藩(音沈煩)苦心(别録)兒草(别録又名兒踵草女雷女理鹿列韭逢東根野蓼昌支時珍曰宿根之旁初生子根状如蚳蝱之状)(故謂之蚳母訛為知母蝭母也餘多未詳)集解(别録曰知母生河内川谷二月八月采根暴乾𢎞景曰今出彭城形似菖蒲而柔潤葉至難死)(掘出隨生須枯燥乃止禹錫曰按范子云提母出三輔黄白者善郭璞釋爾雅云〓蝭母也生山上葉如)(韭頌曰今瀕河懐衛彰徳諸郡及解州滁州亦有之四月開青花如韭花八月結實)根修治(斆曰凡使先於槐砧上剉細燒乾木臼杵擣勿犯鐡器時珍曰凡用揀肥潤裏白者去毛)(切引經上行則用酒浸焙乾下行則用鹽水潤焙)氣味苦寒無毒(大明曰苦甘權曰平元素曰氣寒味大辛苦氣味俱厚沉而降隂也又云)(隂中微陽腎經本藥入足陽明手太隂經氣分時珍曰得黄蘗及酒良能伏鹽及蓬砂)主治消渇熱中除邪氣肢體浮腫下水補不足益氣(本經)療傷寒乆瘧煩熱脇下邪氣膈中惡及風汗内疽多服令人洩(别録)心煩燥悶骨熱勞徃来産後蓐勞腎氣勞憎寒虚煩(甄權)熱勞傳尸疰痛通小腸消痰止𠻳潤心肺安心止驚悸(大明)涼心去熱治陽明火熱瀉膀胱腎經火熱厥頭痛下痢腰痛喉中腥臭(元素)瀉肺火滋腎水治命門相火有餘(好古)安胎止子煩辟射工溪毒(時珍)發明(權曰知母治諸熱勞患人虚而口乾者加用之杲曰知母入足陽明手太隂其用有四瀉無根)(之腎火療有汗之骨蒸止虚勞之熱滋化源之隂仲景用此入白虎湯治不得眠者煩躁也煩出於肺躁)(出於腎君以石膏佐以知母之苦寒以清腎之源緩以甘草粳米使不速下也又凡病小便閟塞而渇者)(熱在上焦氣分肺中伏熱不能生水膀胱絶其化源宜用氣薄味薄淡滲之藥以瀉肺火清肺金而滋水)(之化源若熱在下焦血分而不渇者乃真水不足膀胱乾涸乃無隂則陽無以化法當用黄蘗知母大苦)(寒之藥以補腎與膀胱使隂氣行而陽自化小便自通方法詳載木部黄蘗下時珍曰腎苦燥宜食辛以)(潤之肺苦逆宜食辛以瀉之知母之辛苦寒涼下則潤腎燥而滋隂上則清肺金而瀉火乃二經氣分藥)(也黄蘗則是腎經血分藥故二藥必相須而行昔人譬之蝦與水母必相依附補隂之説詳黄蘗條)附方(舊二新五)乆近痰𠻳(自胸膈下塞停飲至於臓腑用知母貝母各一兩為末巴豆三)(十枚去油研匀每服一字用薑三片二面蘸藥細嚼嚥下便睡次早必瀉一行其𠻳立止壮人乃用之一)(方不用巴豆 醫學集成)乆𠻳氣急(知母去毛切五錢膈紙炒杏仁薑水泡去皮尖焙五錢以)(水一鍾半煎一鍾食逺温服次以蘿蔔子杏仁等分為末末糊丸服五十丸薑湯下以絶病根 鄧筆峯)(雜興方)妊娠子煩(因服藥致胎氣不安煩不得卧者知母一兩洗焙為末棗肉丸彈子大每)(服一丸人參湯下醫者不識此病作虚煩治反損胎氣産科鄭宗文得此方於陳藏器本草拾遺中用之)(良驗集楊歸厚産乳 驗方)妊娠腹痛(月未足如欲産之状用知母二兩為末蜜丸梧子大)(每粥飲下二十丸 陳延之小品方)溪毒射工(凡中溪毒知母連根葉搗出散服亦可投水搗)(絞汁飲一二升夏月出行多取其屑自隨欲入水先取少許投水上流便無畏兼辟射工亦可煑湯浴之)(甚佳方肘後良)紫癜風疾(醋磨知母擦之日三次 衛生易簡方)嵌甲腫痛(知母燒存性研摻之 多能方)
原典を開く ↗

この資料から分かること・次に調べること

歴史的記載の比較

現在読んでいるのは 《本草綱目》 の1項目です。同名の別資料と照合し、用途や別名の違いを調べられます。

同名の資料を検索 →

方剤とのつながり

本項目には方剤の関連付けがまだありません。使用方剤が存在しないという意味ではありません。

臨床研究・安全性

この本草項目では現代研究・安全性評価をまだ整理していません。研究が存在しない、安全に使える、と判断することはできません。

収録済み現代資料を名称検索 →現時点では名称・文献タイトルの照合で、網羅的な文献検索ではありません。

日本語名称と検索

この項目には、出典と照合済みの日本語名称がまだありません。

自動生成された検索用の読み(12 候補)

漢字の読みを機械的に組み合わせた検索候補です。収載された日本語生薬名ではなく、基原同一性・方剤使用・臨床有効性を証明しません。複数の読みは複数の独立した証拠ではありません。

専門家向け:名称データの監査

原データの区分・確認状態・制限・生成方法を保持しています。未翻訳の技術情報を含みます。

シラセルハハ
{
  "id": "jp-name-9f976cf34fd4f282fff310157b46dc59ca6b08a4c1a78568b595d0b561998c09",
  "term": "シラセルハハ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シラセルボ
{
  "id": "jp-name-faf00f0458610a2040c550ea241824db035ef41fe89a232abdbd645e284728b2",
  "term": "シラセルボ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シラセルボウ
{
  "id": "jp-name-1169ca11ee6437636b35c3b3ce01da98c7a2f8f04fb910e58064e1057ccbb59b",
  "term": "シラセルボウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シラセルモ
{
  "id": "jp-name-aff273a5191ac34bc3d8b4e1844d313fa862964fd477a0d51494349bd43ec4a7",
  "term": "シラセルモ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シルハハ
{
  "id": "jp-name-93a906c70902107cd92a3e29a8b2d5c038737f01cf52dbdcb92c88ba8c0fe32d",
  "term": "シルハハ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シルボ
{
  "id": "jp-name-b20fac8ab7fa2908fb69fd9f0125c5f1d1de4308dbd4e430e3e27c32500ae6b8",
  "term": "シルボ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シルボウ
{
  "id": "jp-name-154e6997a778443b50468bbe3509338614330bcfe6defafe31827eeb1ce3c80f",
  "term": "シルボウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
シルモ
{
  "id": "jp-name-6e7350eeb60915703d3d7208accc2d2b74e0cd84d9b523649127eee81a650058",
  "term": "シルモ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
チハハ
{
  "id": "jp-name-6d5ceb74c5eb6687bacb1cf0c4bf463220b5ca230f137bd1edfe4c71ad3d78a2",
  "term": "チハハ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
チボ
{
  "id": "jp-name-d695cac8f7da725b4679b8f4169b81989e335d50e267bbbb3c7f786bcf3e2a6a",
  "term": "チボ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
チボウ
{
  "id": "jp-name-0c2b87de252d3e740dc29bad6870251b8103e8261dddc36bc689c26504f9e0a8",
  "term": "チボウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
チモ
{
  "id": "jp-name-839c06ed65a56c0b92fd2bf33e45329b1263dee68feeb1183f5b726a844a8c5a",
  "term": "チモ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "知母",
    "truncated": false
  }
}
技術的な追跡情報

以下は監査と再現のための情報です。通常の閲覧では理解する必要はありません。

収録データの証拠範囲
  • 記録上の名称と別名は文字資料であり、現代の生薬基原を同定するものではありません。
  • この項目から処方適応や臨床的有効性の主張は作成されていません。
出典レコード ID
bencao-gangmu-kanripo-wyg
原始ファイルのバイト位置
75,838原始デジタルファイル内で本文を正確に特定するための値で、頁・用量・評価点ではありません。
原始ファイル SHA-256
981fb06c630ae840673c13a7d1062e6520135d7d5c83a19f9ad5523b3dd4edda