← エクスプローラーへ戻る

本草項目

附子

確認状態:出典帰属の確認待ち主張の状態:臨床的主張なし抜粋を表示可能

原文ガイド

原文引用・自動区分

《本草備要》 に収録された「附子」の記載です。以下は原文の引用で、現代語訳や臨床推奨ではありません。

本文を読む

大燥,回阳,补肾命火,逐风寒湿 辛甘有毒,大热纯阳。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

本文を読む

其性浮而不沉,其用走而不守,通行十二经,无所不至。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

本文を読む

能引补气药以复散之元阳,引补血药以滋不足之真阴,引发散药开腠理,以逐在表之风寒(同干姜、桂枝,温经散寒发汗),引温暖药达下焦,以祛在里之寒湿(能引火下行,亦有津调贴足心者。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

本文を読む

入八味丸内,亦从地黄等补阴)。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

本文を読む

治三阴伤寒(吴绶曰∶附子阴证要药。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

本文を読む

凡伤寒传变三阴,中寒夹阴,身虽大热,而脉沉细者;或厥阴腹痛,甚则唇青、囊缩者,急须用之。

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

収録原文をすべて読む・出典を確認する ↓

ここは冒頭の抜粋です。下の原文欄は省略していません。

出典と原文

典籍・出典
《本草備要》
分類・所在
草部
利用条件
オープンライセンス
大燥,回阳,补肾命火,逐风寒湿 辛甘有毒,大热纯阳。其性浮而不沉,其用走而不守,通行十二经,无所不至。能引补气药以复散之元阳,引补血药以滋不足之真阴,引发散药开腠理,以逐在表之风寒(同干姜、桂枝,温经散寒发汗),引温暖药达下焦,以祛在里之寒湿(能引火下行,亦有津调贴足心者。入八味丸内,亦从地黄等补阴)。 治三阴伤寒(吴绶曰∶附子阴证要药。凡伤寒传变三阴,中寒夹阴,身虽大热,而脉沉细者;或厥阴腹痛,甚则唇青、囊缩者,急须用之。若待阴极阳竭而用之,已迟矣。东垣治阴盛格阳,伤寒面赤目赤,烦渴引饮,脉七八至。但按之则散,用姜附汤加人参,投半斤,得汗而愈,此神圣之妙也),中寒中风(卒中曰中,渐伤曰伤。轻为感冒,重则为伤,又重则为中),气厥痰厥(虚寒而厥者宜之。如伤寒阳盛格阴,身冷脉伏,热厥似寒者,误投立毙,宜承气、白虎等汤),咳逆(风寒)呕哕(胃寒),膈噎(膈噎,多由气血虚、胃冷、胃槁而成。饮可下而食不可下,槁在吸门,喉间之厌会也。食下胃脘痛,须臾吐出,槁在贲门,胃之上口也,此上焦,名噎。食下良久吐出,槁在幽门,胃之下口也,此中焦,名膈。朝食暮吐,槁在阑门,大、小肠下口也,此下焦,名反胃。又有痰饮、食积、瘀血壅塞胃口者。 如寒痰胃冷,则宜姜、附、参、术;胃槁者,当滋润,宜四物牛羊乳,血瘀者加韭汁。当与韭汁、牛乳二条参看论治),脾泄(命火不足),冷痢寒泻,霍乱转筋(脾虚,寒客中焦为霍乱。寒客下焦肝肾为转筋。热霍乱者禁用),拘挛风痹,症瘕积聚,督脉为病,脊强而厥,小儿慢惊,痘疮灰白,痈疽不敛,一切沉寒痼冷之证(经曰∶阴盛主内寒,阳虚生外寒)。 助阳退阴,杀邪辟鬼(本草未载),通经堕胎(凡阴证用姜、附药,宜冷服,热因寒用也。 盖阴寒在下,虚阳上浮。治之以寒,则阴益盛,治之以热,则拒格不纳。用热药冷冻饮料,下嗌之后,冷体既消,热性便发,情且不违,而致大益,此反治之妙也。又有寒药热饮治热证者,此寒因热用,义亦相同也。经曰∶正者正治,反者反治。如用寒治热,用热治寒,此正治也。 或以寒治寒,以热治热,此反治也。经所谓必伏其所主,而先其所因。盖借寒药、热药为反佐,以作向导也,亦曰从治。王好古曰∶用附子以补火,必防涸水。如阴虚之人,久服补阳之药,则虚阳益炽,真阴愈耗,精血日枯,而气无所附丽,遂成不救者多矣)。 母为乌头,附生者为附子,连生者为侧子,细长者为天雄,两岐者为乌喙。五物同出异名。 附子以西川彰明赤水产者为最,皮黑体圆、底平八角、重一两以上者良(或云二两者更胜,然难得)。生用发散,熟用峻补(赵嗣真曰∶仲景麻黄附子细辛汤,熟附配麻黄,发中有补;四逆汤生附配干姜,补中有发,其旨微矣。丹溪曰∶乌附行经,仲景八味丸用为少阴向导,后世因以为补药,误矣!附子走而不守,取其健悍走下,以行地黄之滞耳。相习用为风及补药,杀人多矣。昂按∶附子味甘气热,峻补元阳。阳微欲绝者、回生起死,非此不为功,故仲景四逆、真武、白通诸汤多用之。其有功于生民甚大,况古人日用常方,用之最多,本非禁剂。丹溪乃仅以为行经之药,而云用作补药多致杀人,言亦过矣。盖丹溪法重滋阴,故每訾阳药,亦其偏也。王节斋曰∶气虚用四君子汤,血虚用四物汤,虚甚者俱宜加熟附。盖四君、四物,皆平和宽缓之剂,须得附子健悍之性行之,方能成功。附子热药,本不可轻用,但当病,则虽暑热时月,亦可用也)。水浸,面裹煨,令发坼,乘热切片,炒黄,去火毒用。又法,甘草二钱,盐水、姜汁、童便各半盏,煮熟用(今人用黑豆煮亦佳)。畏人参、黄 、甘草、防风、犀角、绿豆、童便。反贝母、半夏、栝蒌、白芨、白蔹。中其毒者,黄连、犀角、甘草煎汤解之,黄土水亦可解。 乌头功同附子而稍缓。附子性重峻,温脾逐寒;乌头性轻疏,温脾逐风。寒疾宜附子,风疾宜乌头。 乌附尖吐风痰,治癫痫,取其锋锐,直达病所(丹溪治许白云,屡用瓜蒂、栀子、苦参、藜芦等剂,吐之不透。后用附子尖和浆水与之,始得大吐胶痰数碗)。 天雄补下焦命门阳虚(寇宗 、张元素皆曰补上焦。丹溪曰∶可为下部之佐。时珍曰∶其尖皆向下生,故下行。然补下乃所以盖上也,若上焦阳虚,则属心、肺之分,当用参、,不当用雄、附矣),治风寒湿痹,为风家主药,发汗又能止阴汗。 侧子散侧旁生,宜于发散四肢,充达皮毛,治手足风湿诸痹。
原典を開く ↗

この資料から分かること・次に調べること

歴史的記載の比較

現在読んでいるのは 《本草備要》 の1項目です。同名の別資料と照合し、用途や別名の違いを調べられます。

同名の資料を検索 →

方剤とのつながり

本項目には方剤の関連付けがまだありません。使用方剤が存在しないという意味ではありません。

臨床研究・安全性

この本草項目では現代研究・安全性評価をまだ整理していません。研究が存在しない、安全に使える、と判断することはできません。

収録済み現代資料を名称検索 →現時点では名称・文献タイトルの照合で、網羅的な文献検索ではありません。

日本語名称と検索

この項目には、出典と照合済みの日本語名称がまだありません。

自動生成された検索用の読み(15 候補)

漢字の読みを機械的に組み合わせた検索候補です。収載された日本語生薬名ではなく、基原同一性・方剤使用・臨床有効性を証明しません。複数の読みは複数の独立した証拠ではありません。

専門家向け:名称データの監査

原データの区分・確認状態・制限・生成方法を保持しています。未翻訳の技術情報を含みます。

ツクオトコ
{
  "id": "jp-name-217eab6b7caf67b87096ddd2dc39ca1fabbef0e2c6a199856f33b47090c9e04d",
  "term": "ツクオトコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ツクコ
{
  "id": "jp-name-5d980080acdbd379bea5524924e9cd9698da758f687b6891cd875aa521e9d1a8",
  "term": "ツクコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ツクシ
{
  "id": "jp-name-3f83f7d97bf415465b716a758cefd0541afb4ad2e052e3a93c1b990e162abfc1",
  "term": "ツクシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ツクス
{
  "id": "jp-name-373d3b63c34872a67fb17cc53e96fb090e77dce403bf21af013a9ef9f062428f",
  "term": "ツクス",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ツクミ
{
  "id": "jp-name-c9fffb87eb0948b637ebf1881e5ac9ef6c92ddeba4ffc6834cfaaa3037364738",
  "term": "ツクミ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
フオトコ
{
  "id": "jp-name-9ababe051e531f270312745192d3f4d559fc7a9f32e30e408e9b71b33ee5ee46",
  "term": "フオトコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
フコ
{
  "id": "jp-name-23a75f7b583a71f938c4423b48981c76ba64786e3438e478512a5cd5430ada3e",
  "term": "フコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
フシ
{
  "id": "jp-name-3edebe25c799ab4b6dcbc9d80bd7b497d8c5a766ce1ac0687b08968badea2d13",
  "term": "フシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
フス
{
  "id": "jp-name-31cc2270fa4d5d22566ae5cc1edff96140358c7552187d0695fe400f44d32138",
  "term": "フス",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
フミ
{
  "id": "jp-name-da0b25aaf380308ab21fe8f2cb064c99ec6e1cbb05402de49567cfd08a87d642",
  "term": "フミ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ホウオトコ
{
  "id": "jp-name-3da594df804e9c5b6b67254be83633e1c2d59353f83829409e325b2042a9b520",
  "term": "ホウオトコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ホウコ
{
  "id": "jp-name-c42ea5a96f1eb85b25d47f7fb9ee14b7ddced5a2317d3cf8e21c53a7e12a8683",
  "term": "ホウコ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ホウシ
{
  "id": "jp-name-18c2283cc77de7108e764823ceb1cd16a889d83867d8f68cf70ab7b968b92e3e",
  "term": "ホウシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ホウス
{
  "id": "jp-name-1b9cf7f86511bf4cd573620fd04bf7ff6765be8d6e2d6e3a1143a31825efe6d6",
  "term": "ホウス",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
ホウミ
{
  "id": "jp-name-a73f03189d1d178a61d25d5dc635d401ebe24f4198a0c63836a92b0c821eb1c3",
  "term": "ホウミ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "附子",
    "truncated": false
  }
}
技術的な追跡情報

以下は監査と再現のための情報です。通常の閲覧では理解する必要はありません。

収録データの証拠範囲
  • 記録上の名称と別名は文字資料であり、現代の生薬基原を同定するものではありません。
  • この項目から処方適応や臨床的有効性の主張は作成されていません。
出典レコード ID
bencao-beiyao-ws
原始ファイルのバイト位置
162,989原始デジタルファイル内で本文を正確に特定するための値で、頁・用量・評価点ではありません。
原始ファイル SHA-256
8da1c180508df276a4dcaa7663d3bce8aa5a04d50f6666de9f757c1387fdf51b