← エクスプローラーへ戻る

本草項目

沉香

確認状態:解析確認済み主張の状態:臨床的主張なし抜粋を表示可能

原文ガイド

原文引用・自動区分

《本草綱目》 に収録された「沉香」の記載です。以下は原文の引用で、現代語訳や臨床推奨ではありません。

本文を読む

沉香(别録上品)釋名沉水香(綱目)蜜香(時珍曰木之心節置水則沈故名沈水亦曰水沈半沉者為棧)(香不沉者為黄熟香南越志言交州人稱為蜜香謂其氣如蜜脾也梵書名阿迦嚧香)集解(恭曰沉香青桂雞骨馬蹄煎香同是一樹出天竺諸國木似櫸栁樹皮青色葉似橘葉經冬不)(凋夏生花白而圓秋結實似檳榔大如桑椹紫而味辛藏器曰沉香枝葉並似椿云似橘者恐未是也其)(枝節不朽沉水者為沈香其肌理有黒脉浮者為煎香雞骨馬蹄皆是煎香並無别功止可熏衣去臭頌)(曰沉香青桂等香出海南諸國及交廣崖州沈懐逺南越志云交趾蜜香樹彼人取之先斷其積年老木)(根經年其外皮幹俱朽爛木心與…

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

収録原文をすべて読む・出典を確認する ↓

ここは冒頭の抜粋です。下の原文欄は省略していません。

別名で資料を探す:沉水香 →蜜香 →

出典と原文

典籍・出典
《本草綱目》
分類・所在
卷三十四
記録上の別名
沉水香、蜜香
利用条件
オープンライセンス
沉香(别録上品)釋名沉水香(綱目)蜜香(時珍曰木之心節置水則沈故名沈水亦曰水沈半沉者為棧)(香不沉者為黄熟香南越志言交州人稱為蜜香謂其氣如蜜脾也梵書名阿迦嚧香)集解(恭曰沉香青桂雞骨馬蹄煎香同是一樹出天竺諸國木似櫸栁樹皮青色葉似橘葉經冬不)(凋夏生花白而圓秋結實似檳榔大如桑椹紫而味辛藏器曰沉香枝葉並似椿云似橘者恐未是也其)(枝節不朽沉水者為沈香其肌理有黒脉浮者為煎香雞骨馬蹄皆是煎香並無别功止可熏衣去臭頌)(曰沉香青桂等香出海南諸國及交廣崖州沈懐逺南越志云交趾蜜香樹彼人取之先斷其積年老木)(根經年其外皮幹俱朽爛木心與枝節不壊堅黒沈水者即沉香也半浮半沈與水靣平者為雞骨香細)(枝緊實末爛者為青桂香其幹為棧香其根為黃熟香其根節輕而大者為馬蹄香此六物同出一樹有)(精粗之異爾並采無時劉恂嶺表録異云廣管羅州多棧香樹身似柜栁其花白而繁其葉如橘其皮堪)(作紙名香皮紙灰白色其紋如魚子沾水即爛不及楮紙亦無香氣沉香雞骨黄熟棧香雖是一樹而根)(榦枝節各有分别也又丁謂天香傳云此香竒品最多四香凡四十二狀出於一木木體如白楊葉如冬)(青而小海北竇化髙雷皆出香之地比海南者優劣不侔既所禀不同復售者多而取者速其香不待稍)(成乃趨利伐賊之深也非同璚管黎人非時不妄剪伐故木無夭札之患必得異香焉宗奭曰嶺南諸郡)(悉有傍海處尤多交幹連枝岡嶺相接千里不絶葉如冬青大者數抱木性虛柔山民以構茅廬或為橋)(梁為飯甑為狗槽有香者百無一二葢木得水方結多在折枝枯幹中或為沈或為煎或為黄熟自枯死)(者謂之水盤香南息髙竇等州惟産生結香葢山民入山以刀斫曲幹斜枝成坎經年得兩水浸漬遂結)(成香乃鋸取之刮去白木其香結為斑㸃名鷓鴣斑燔之極清烈香之良者惟任璚崖等州俗謂之角沈)(黄沈乃枯木得者宜入藥用依木皮而結者謂之青桂氣尤清在土中歳久不待創剔而成薄片者謂之)(龍鱗削之自卷咀之柔靭者謂之白蠟沈无難得也承曰諸品之外又有龍鱗麻葉竹葉之類不止一二)(十品要之入藥惟取中實沈水者或沈水而有中心空者則是雞骨謂中有朽路如雞骨中血眼也時珍)(曰沈香品類諸説頗詳今攷楊億談苑蔡條叢話范成大桂海志張師正倦游録洪駒父香譜葉廷珪香)(録諸書撮其未盡者補之云香之等凡三曰沈曰棧曰黄熟是也沈香入水則沈其品凡四曰熟結乃膏)(脉凝結自朽出者曰生結乃刀斧伐仆膏脉結聚者曰脱落乃因水朽而結者曰蟲漏乃因蠧隙而結者)(生結為上熟脱次之堅黒為上黄色次之角沈黒潤黄沈黄潤蠟沈柔靭革沈紋横皆上品也海島所出)(有如石杵如肘如拳如鳯雀龜蛇雲氣人物及海南馬蹄牛頭燕口蠒栗竹葉芝菌梭子附子等香皆因)(形命名爾其棧香入水半浮半沈即沈香之半結連木者或作煎香畨名婆木香亦曰弄水香其類有蝟)(刺香雞骨香葉子香皆因形而名有大如竺者為蓬莱香有如山石枯槎者為光香入藥皆次於沉香其)(黄熟香即香之輕虚者俗訛為速香是矣有生速斫伐而取者有熟速腐朽而取者其大而可雕刻者謂)(之水盤頭並不堪入藥但可焚爇葉廷珪云出渤泥占城真蠟者謂之畨沈亦曰舶沈曰藥沈醫家多用)(之以真蠟為上蔡絛云占城不若真臘真臘不若海南黎峒黎峒又以萬安黎母山東峒者冠絶天下謂)(之海南沉一片萬錢海北髙化諸州者皆棧香爾范成大云黎峒出者泥土沈香或曰崖香雖薄如紙者)(入水亦沈萬安在島東鍾朝陽之氣故香尤醖藉土人亦自難得舶沈香多腥烈尾烟必焦交趾海北之)(香聚於欽州謂之欽香氣尤焦烈南人不甚重之惟以入藥)正誤(時珍曰按李珣海藥本草謂沉者為沉香浮者為檀香梁元帝金樓子謂一木五香根為檀節)(為沉花為雞舌膠為薫陸葉為霍香並誤也五香各是一種所謂五香一本者即前蘇恭所言沈棧青桂)(馬蹄雞骨者是矣)修治(斆曰凡使沈香須要不枯如觜角硬重沈於水下者為上半沈者次之不可見火時珍曰欲入)(丸散以紙褁置懐中待燥研之或入乳鉢以水磨粉晒乾亦可若入煎劑惟磨汁臨時入之)氣味辛微温無毒(珣曰苦温大明曰辛熱元素曰陽也有升有降時珍曰咀嚼香甜者)(性平辛辣者性熱)主治風水毒腫去惡氣(别録)主心腹痛霍亂中惡邪鬼疰氣清人神竝宜酒煑服之諸瘡腫宜入膏中(李珣)調中補五臓益精壯陽暖腰膝止轉筋吐瀉冷氣破癥癖冷風麻痺骨節不任風濕皮膚瘙癢氣痢(大明)補右腎命門(元素)補脾胃及痰涎血出於脾(李杲)益氣和神(劉完)(素)治上熱下寒氣逆喘急大腸虛閉小便氣淋男子精冷(時珍)附方(新七)諸虚寒熱(冷痰虚熱冷香湯用沉香附子炮等分水一盞煎七分露一夜空心)(温服壘王好古醫 元戎)胃冷久呃(沉香紫蘇白豆蔲仁各一錢為末毎柿蒂湯服五七分)(吳球活人心鏡)心神不足(火不降水不升健忘驚悸朱雀丸用沉香五錢伏神一兩為末煉蜜)(和丸小豆大毎食後人參湯服三十丸日二服 王璆百一選方)腎虛目黒(煖水臓用沉香)(一兩蜀椒去目炒出汗四兩為末酒糊丸梧子大毎服三十丸空心塩湯下 普濟方)胞轉不通(非小腸膀胱厥陰受病乃强忍房事或過忍小便所致當治其氣則愈非利藥可通也沉香木香各)(二錢為末白湯空腹服之以通為度 醫壘元戎)大腸虚閉(因房事精液耗涸者沉香一兩)(肉蓯蓉酒浸焙二兩各研末以麻仁研汁作糊丸梧子大每服一百丸蜜湯下 嚴子禮濟生方)痘瘡黒䧟(沉香檀香乳香等分爇於盆内抱兒於上薫之即起 鮮于樞鉤𤣥)
原典を開く ↗

この資料から分かること・次に調べること

歴史的記載の比較

現在読んでいるのは 《本草綱目》 の1項目です。同名の別資料と照合し、用途や別名の違いを調べられます。

同名の資料を検索 →

方剤とのつながり

本項目には方剤の関連付けがまだありません。使用方剤が存在しないという意味ではありません。

臨床研究・安全性

この本草項目では現代研究・安全性評価をまだ整理していません。研究が存在しない、安全に使える、と判断することはできません。

収録済み現代資料を名称検索 →現時点では名称・文献タイトルの照合で、網羅的な文献検索ではありません。

日本語名称と検索

この項目には、出典と照合済みの日本語名称がまだありません。

自動生成された検索用の読み(12 候補)

漢字の読みを機械的に組み合わせた検索候補です。収載された日本語生薬名ではなく、基原同一性・方剤使用・臨床有効性を証明しません。複数の読みは複数の独立した証拠ではありません。

専門家向け:名称データの監査

原データの区分・確認状態・制限・生成方法を保持しています。未翻訳の技術情報を含みます。

シズウムカ
{
  "id": "jp-name-1bcc3140559306fbcceec347b110cc8919ffb7e118e013cfdd19a5c9d8590558",
  "term": "シズウムカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウムカオリ
{
  "id": "jp-name-fefdc338a4b6ffe7bed9ce8d487c2b54120bfd8d70d63bde5773e57598c622b5",
  "term": "シズウムカオリ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウムキョウ
{
  "id": "jp-name-6fbf9eb64583772317c2f9a1906a85af455a76400d479499fc55aa550246d2d4",
  "term": "シズウムキョウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウムコウ
{
  "id": "jp-name-a623545ebf0bfb1afa08af5c4f5a44e15e1cafa3c33a867e1b6c5554caffc649",
  "term": "シズウムコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウメルカ
{
  "id": "jp-name-11ed9df2b77f832b96a18a69bfa178c74bd1528bc471ffa7f2ecd03d40700999",
  "term": "シズウメルカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウメルカオリ
{
  "id": "jp-name-fe0b3cc9bd4ffc2d06379f2c14138e50ce7474756cfea45935c8b4f46e5bf855",
  "term": "シズウメルカオリ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウメルキョウ
{
  "id": "jp-name-50ab660914b8860346147c7a873d4970f0426898594540bde05b8a684ee59f38",
  "term": "シズウメルキョウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
シズウメルコウ
{
  "id": "jp-name-b79597e581e141efb2c0eb61c89dd566d9075ab23bf20f240cbe322d696af633",
  "term": "シズウメルコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
チンカ
{
  "id": "jp-name-2e164b712a58e11a757a935d6af82ea748ab685ec7236b07896d04b55ff1f213",
  "term": "チンカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
チンカオリ
{
  "id": "jp-name-b64453c6c26803fd37bc02777da0809cadf8ef48ab9b4d0fd7bfb525dc9b2161",
  "term": "チンカオリ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
チンキョウ
{
  "id": "jp-name-e23c1f869cc2eb846a218aecfc4f8dfcec8aaf6ccfd4b671dfc26e7771c2cb49",
  "term": "チンキョウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
チンコウ
{
  "id": "jp-name-e0bed4b63fb889339660878798396bbcd7682d4e975e24415eeb4be9429c2bab",
  "term": "チンコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "沉香",
    "truncated": false
  }
}
技術的な追跡情報

以下は監査と再現のための情報です。通常の閲覧では理解する必要はありません。

収録データの証拠範囲
  • 記録上の名称と別名は文字資料であり、現代の生薬基原を同定するものではありません。
  • この項目から処方適応や臨床的有効性の主張は作成されていません。
出典レコード ID
bencao-gangmu-kanripo-wyg
原始ファイルのバイト位置
47,703原始デジタルファイル内で本文を正確に特定するための値で、頁・用量・評価点ではありません。
原始ファイル SHA-256
09900043af17574847054001abff8d3001d4b585d6f286b5bd451bce629f7004