← エクスプローラーへ戻る

本草項目

荔枝

確認状態:解析確認済み主張の状態:臨床的主張なし抜粋を表示可能

原文ガイド

原文引用・自動区分

《本草綱目》 に収録された「荔枝」の記載です。以下は原文の引用で、現代語訳や臨床推奨ではありません。

本文を読む

荔枝(宋開寳)釋名離枝(綱目)丹荔(頌曰按朱應扶南記云此木結實時枝弱而蔕牢不可摘取必以刀)(斧劙取其枝故以為名劙音利與劦同時珍曰司馬相如上林賦作離支按白居易云若離本枝一日色)(變三日味變則離支之名又或取此義也)集解(頌曰荔枝生嶺南及巴中今閩之泉福漳州興化軍蜀之嘉蜀渝涪州及二廣州郡皆有之其)(品以閩中為第一蜀州次之嶺南為下其本高二三丈自徑尺至於合抱類桂木冬青之屬緑葉蓬蓬然)(四時榮茂不彫其木性至堅勁土人取其根作阮咸槽及彈碁局其花青白狀若冠之𬎼綏其子喜雙實)(狀如初生松毬殻有皺紋如羅初青漸紅肉色淡白如肪玉味甘而多汁夏…

前後の文脈や異体字を含め、原文で確認してください。

収録原文をすべて読む・出典を確認する ↓

ここは冒頭の抜粋です。下の原文欄は省略していません。

別名で資料を探す:離枝 →丹荔 →

出典と原文

典籍・出典
《本草綱目》
分類・所在
卷三十一
記録上の別名
離枝、丹荔
利用条件
オープンライセンス
荔枝(宋開寳)釋名離枝(綱目)丹荔(頌曰按朱應扶南記云此木結實時枝弱而蔕牢不可摘取必以刀)(斧劙取其枝故以為名劙音利與劦同時珍曰司馬相如上林賦作離支按白居易云若離本枝一日色)(變三日味變則離支之名又或取此義也)集解(頌曰荔枝生嶺南及巴中今閩之泉福漳州興化軍蜀之嘉蜀渝涪州及二廣州郡皆有之其)(品以閩中為第一蜀州次之嶺南為下其本高二三丈自徑尺至於合抱類桂木冬青之屬緑葉蓬蓬然)(四時榮茂不彫其木性至堅勁土人取其根作阮咸槽及彈碁局其花青白狀若冠之𬎼綏其子喜雙實)(狀如初生松毬殻有皺紋如羅初青漸紅肉色淡白如肪玉味甘而多汁夏至將中則子翕然俱赤乃可)(食也大樹下子至百斛五六月盛熟時彼方皆燕㑹其下以賞之極量取啖雖多亦不傷人少過則飲蜜)(漿便解荔枝始傳於漢世初惟出嶺南後出蜀中故左思蜀都賦云旁梃龍目側生荔枝唐白居易圖序)(論之詳矣今閩中四郡所出特竒蔡㐮譜其種類至三十餘品肌肉甚厚甘香瑩白非廣蜀之比也福建)(嵗貢白曝荔枝蜜煎荔枝肉俱為上方珍果白曝須嘉實乃堪其市貨者多用襍色荔枝入鹽梅曝成皮)(色深紅味亦少酸殊失本真經曝則可經嵗商販流布遍及華夏味猶不歇百果之盛皆不及此又有焦)(核荔枝核如鷄舌香味更甜美或云是木生背陽結實不完就者又有緑色蠟色皆其品之竒者本土亦)(自難得其蜀嶺荔枝初生小酢肉薄核大不堪白曝花及根亦入藥藏器曰顧㣲廣州記云荔枝冬夏常)(青其實大如鷄卵殻朱肉白核黄黒色似半熟蓮子精者核如鷄舌香甘美多汁極益人也時珍曰荔枝)(炎方之果性最畏寒易種而根浮其木甚耐久有經數百年猶結實者其實生時肉白乾時肉紅日晒火)(烘鹵浸蜜煎皆可致逺成朶晒乾者謂之荔錦按白居易荔枝圖序云荔枝生巴峽間樹形圑團如帷葢)(葉如冬青花如橘而春榮實如丹而夏熟朶如蒲桃核如枇杷殻如紅繒膜如紫綃瓤肉潔白如氷雪漿)(液甘酸如醴酪大畧如彼其實過之若離本枝一日而色變二日而香變三日而味變四五日外色香味)(盡去矣又蔡㐮荔枝譜云廣蜀所出早熟而肉薄味甘酸不及閩中下等者閩中惟四郡有之福州最多)(興化最竒泉漳次之福州延亘原野一家甚至萬株興化上品大徑寸餘香氣清逺色紫殻薄瓤厚膜紅)(核如丁香母剥之如水精食之如絳雪荔枝以甘為味雖百干樹莫有同者過甘與淡皆失於中若夫厚)(皮尖斜肌理黄色附核而赤食之有渣食已而澀雖無酢味亦自下等矣最忌麝香觸之花實盡落也又)(洪邁夷堅志云〓田荔枝名品皆出天成雖以其核種之亦失本體形狀百出不可以理求也沈括筆談)(謂焦核荔子乃土人去其大根燔焦種成者大不然也珣曰荔枝樹似青木香熟時人未采則百蟲不敢)(近人纔采之烏鳥蝙蝠之類無不傷殘之也故采荔枝者必日中而衆采之一日色變二日味變三日色)(味俱變故古詩云色味不踰三日變也)實氣味甘平無毒(珣曰甘酸熱多食令人發虚熱李廷飛曰生荔枝多食發熱煩渴口)(乾衂血頌曰多食不傷人如少過度飲蜜漿一盃便解也時珍曰荔枝氣味純陽其性畏熱鮮者食多即)(齦腫口痛或衂血也病齒〓及火病人尤忌之開寳本草言其性平蘇氏謂多食無傷皆謬說也按物類)(相感志云食荔枝多則醉以殻浸水飲之即解此即食物不消還以本物消之之義也)主治止渴益人顔色(開寳)食之止煩渴頭重心躁背膊勞悶(李珣)通神益智健氣(孟詵)治瘰〓瘤贅赤腫疔腫發小兒痘瘡(時珍)發明(震亨曰荔枝屬陽主散無形質之滯氣故瘤贅赤腫者用之茍不明此雖用之無應)附方(新六)痘瘡不發(荔枝肉浸酒飲并食之忌生冷 聞人規痘疹論)疔瘡惡腫(普濟方用荔枝五箇或三箇不用雙數以狗糞中米淘浄為末與糯米粥同研成膏攤紙上貼之留)(一孔出毒氣餅濟生秘覽用荔枝肉白梅各三箇搗作 子貼于瘡上根即出也)風牙疼痛(普濟用荔枝連殻燒存性研末擦牙即止乃治諸藥不效仙方也 孫氏集効方用大荔枝一箇剔開填)(鹽滿殻煆研搽之即愈)阨逆不止(荔枝七箇連皮核燒存性為末白湯調下立止 楊拱醫)(方摘要)核氣味甘温濇無毒主治心痛小腸氣痛以一枚煨存性研末新酒調服(宗奭)治㿗疝氣痛婦人血氣刺痛(時珍)發明(時珍曰荔枝核入厥隂行散滯氣其實雙結而核肖睪丸故其治㿗疝卵腫有述類象形之義)附方(新方)脾痛不止(荔枝核為末醋服二錢數服即愈 衛生易簡方)婦人血氣(刺痛用荔枝核燒存性半兩香附子炒一兩為末毎服二錢鹽湯米飲任下名蠲痛散 婦人良方)疝氣㿗腫(孫氏用荔枝核炒黒色大茴香炒等分為末毎服一錢温酒下 皆効方玉環來笑)(丹用荔枝核四十九箇陳皮連白九錢硫黄四錢為末鹽水打麪糊丸緑豆大遇痛時空心酒服九丸良)(久再服不過三服其効如神亦治諸氣痛)隂腎腫痛(荔枝核燒碾酒服二錢)腎腫如斗(荔枝核青橘皮茴香等分各炒碾酒服二錢日三)殻主治痘瘡出時不爽快煎湯飲之又解荔枝熱浸水飲(時珍)附方(新一)赤白痢(荔枝殻橡斗殻炒石榴皮炒甘草炙各等分毎以半兩水一盞半煎七分)(温服日二服 普濟方)花及皮根主治喉痺腫痛用水煮汁細細含嚥取瘥止(蘇頌海出崔元亮 上方)
原典を開く ↗

この資料から分かること・次に調べること

歴史的記載の比較

現在読んでいるのは 《本草綱目》 の1項目です。同名の別資料と照合し、用途や別名の違いを調べられます。

同名の資料を検索 →

方剤とのつながり

本項目には方剤の関連付けがまだありません。使用方剤が存在しないという意味ではありません。

臨床研究・安全性

この本草項目では現代研究・安全性評価をまだ整理していません。研究が存在しない、安全に使える、と判断することはできません。

収録済み現代資料を名称検索 →現時点では名称・文献タイトルの照合で、網羅的な文献検索ではありません。

日本語名称と検索

この項目には、出典と照合済みの日本語名称がまだありません。

自動生成された検索用の読み(12 候補)

漢字の読みを機械的に組み合わせた検索候補です。収載された日本語生薬名ではなく、基原同一性・方剤使用・臨床有効性を証明しません。複数の読みは複数の独立した証拠ではありません。

専門家向け:名称データの監査

原データの区分・確認状態・制限・生成方法を保持しています。未翻訳の技術情報を含みます。

ッオニラエダ
{
  "id": "jp-name-09e3accfab278938b429ca5f7e0d653669354e386c631adaf9df440c6812c6f6",
  "term": "ッオニラエダ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
ッオニラキ
{
  "id": "jp-name-548da1dc2fe664a5ed85c6f254d27c1c11998db906181d44800c65fb3cc83989",
  "term": "ッオニラキ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
ッオニラシ
{
  "id": "jp-name-7fb3eef923f7f1d4173b00a22f1d44411539217de5ad64f0ea064383e77b9189",
  "term": "ッオニラシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
リエダ
{
  "id": "jp-name-eb218e4a80c1c4f792f874f940a50da98ddda2157909ae3d50802605eda2385a",
  "term": "リエダ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
リキ
{
  "id": "jp-name-60783b04933bb7541c889599a62c6807985b1cedfff4e26a5eb79e7966fc3b66",
  "term": "リキ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
リシ
{
  "id": "jp-name-a52821837903b57649342091125cc7bd24ca647799a2a4432a22057254318eae",
  "term": "リシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レイエダ
{
  "id": "jp-name-85a4b34b7f0801b48c77f9f8f7d91f50dc24b6ec70097266b5acb9c33d850da5",
  "term": "レイエダ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レイキ
{
  "id": "jp-name-2dd3e5212b52e78b0ffbe5f60d951ea0ca988ba5e050eac6cdf7267d2e37dc56",
  "term": "レイキ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レイシ
{
  "id": "jp-name-ca415817968087490cfbd0e69c94393212b788fad39210b23b72a13be9f94d06",
  "term": "レイシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レンエダ
{
  "id": "jp-name-61fcf4b17a1a103cae507a39f9fa8a4e7fee39faa44ad47a60287f1f08cbd593",
  "term": "レンエダ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レンキ
{
  "id": "jp-name-51e47579c38ce1a8f12026e1f3c5d51228691ebc527f1c0c3079f1dfe37611df",
  "term": "レンキ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
レンシ
{
  "id": "jp-name-8dd6661395ea4b37bfc3c19cbd9a67dd56ec1feb17939a6843a9af62dd1121a7",
  "term": "レンシ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "荔枝",
    "truncated": false
  }
}
技術的な追跡情報

以下は監査と再現のための情報です。通常の閲覧では理解する必要はありません。

収録データの証拠範囲
  • 記録上の名称と別名は文字資料であり、現代の生薬基原を同定するものではありません。
  • この項目から処方適応や臨床的有効性の主張は作成されていません。
出典レコード ID
bencao-gangmu-kanripo-wyg
原始ファイルのバイト位置
367原始デジタルファイル内で本文を正確に特定するための値で、頁・用量・評価点ではありません。
原始ファイル SHA-256
d27059bc1bac4173fccc74ef77f61b6c366ffbd5e9bcb5cc3693807a9c9b80bf