← 返回探索器

本草条目

半夏

复核状态:待来源归属复核结论状态:未建立临床结论可显示摘录

先读懂这条记录

原文摘读 · 自动分段

这里展示的是《本草備要》中“半夏”的记载。下面按原文线索帮助阅读,不把古籍记载改写成现代疗效结论。

原文摘读

燥湿痰,润肾燥,宣通阴阳 辛温有毒,体滑性燥,能走能散,能燥能润。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

和胃健脾(去湿),补肝(辛散)润肾,除湿化痰,发表开郁,下逆气,止烦呕,发音声,利水道(燥去湿,故利水;辛通气,能化液,故润燥。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

丹溪谓∶二陈汤能使大便润而小便长),救暴卒(葛生曰∶凡遇五绝之病,用半夏末吹入鼻中即活,盖取其能作嚏也。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

五绝,谓缢死、溺死、压死、魇死、产死也)。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

治咳逆头眩(火炎痰升则眩),痰厥头痛,眉棱骨痛(风热与痰),咽痛(成无己曰∶半夏辛散,行水气而润肾燥。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

又局方半硫丸,治老人虚秘,皆取其润滑也。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

阅读全部收录原文,核对出处 ↓

导读仅摘取开头部分;下方原文栏不作截断。

来源与原文

典籍或来源
《本草備要》
所在部类
草部
使用权限
开放许可
燥湿痰,润肾燥,宣通阴阳 辛温有毒,体滑性燥,能走能散,能燥能润。和胃健脾(去湿),补肝(辛散)润肾,除湿化痰,发表开郁,下逆气,止烦呕,发音声,利水道(燥去湿,故利水;辛通气,能化液,故润燥。丹溪谓∶二陈汤能使大便润而小便长),救暴卒(葛生曰∶凡遇五绝之病,用半夏末吹入鼻中即活,盖取其能作嚏也。五绝,谓缢死、溺死、压死、魇死、产死也)。 治咳逆头眩(火炎痰升则眩),痰厥头痛,眉棱骨痛(风热与痰),咽痛(成无己曰∶半夏辛散,行水气而润肾燥。又局方半硫丸,治老人虚秘,皆取其润滑也。俗以半夏、南星为性燥误矣,湿去则土燥,痰涎不生,非二物之性燥也。古方用治咽痛、喉痹、吐血,非禁剂也。二物亦能散血,故破伤、扑打皆主之。惟阴虚劳损,则非湿热之邪,而用利窍行湿之药,是重竭其津液,医之罪也,岂药之咎哉。《甲乙经》用治之眠,是果性燥者乎!半夏、硫黄等分,生姜糊丸,名半硫丸)胸胀(仲景小陷胸汤用之),伤寒寒热(故小柴胡汤用之),痰疟不眠(《素问》曰∶胃不和,则卧不安。半夏能和胃气而通阴阳。《灵枢》曰∶阳气满,不得入于阴,阴气虚,故目不得瞑,饮以半夏汤,阴阳既通,其卧立安。又有喘嗽不得眠者。 左不得眠属肝胀,宜清肝;右不得眠属肺胀,宜清肺),反胃吐食(痰膈),散痞除瘿(瘿多属痰),消肿止汗(胜湿)。孕妇忌之(王好古曰∶肾主五液,化为五湿,本经为唾、入肝为泪、入心为汗、入肺为涕、入脾为痰。痰者因咳而动,脾之湿也,半夏泄痰之际,不能治痰之本,治本者治肾也。咳无形,痰有形,无形则润,有形则燥,所以为流脾湿而润肾燥之剂也。俗以半夏为肺药非也,止呕为足阳明,除痰为足太阴。柴胡为之使,故柴胡汤用之。虽云止呕,亦助柴、芩主寒热往来,是又为足少阳也。时珍曰∶脾无湿不生痰,故脾为生痰之源,肺为贮痰之器。按∶有声无痰曰咳,盖伤于肺气;有痰无声曰嗽,盖动于脾湿也;有声有痰曰咳嗽,或因火、因风、因寒、因湿、因虚劳、因食积,宜分证论治。大法治嗽,当以治痰为先,而治痰又以顺气为主。宜以半夏、南星燥其湿,枳壳、橘红利其气,肺虚加温敛之味,肺热加凉泻之剂。赵继宗曰∶二陈治痰,世医执之,内有半夏,其性燥烈,若风、寒、湿、食诸痰则相宜,至于劳痰、失血诸痰,用之反能燥血液而加病。按古有三禁,血家、汗家、渴家忌之,然亦间有用之者。俗以半夏专为除痰,而半夏之功用,不复见知于世矣。小柴胡汤、半夏泻心汤,皆用半夏,岂为除痰乎?火结为痰,气顺则火降而痰消)。 圆白而大,陈久者良,浸七日,逐日换水,沥去涎,切片,姜汁拌(性畏生姜,用之以制其毒,得姜而功愈彰)。柴胡、射干为使。畏生姜、秦皮、龟甲、雄黄。忌羊肉、海藻、饴糖。恶皂角。反乌头(合陈皮、茯苓、甘草、名二陈汤,为治痰之总剂。寒痰佐以干姜、芥子,热痰佐以黄芩、栝蒌,湿痰佐以苍术、茯苓,风痰佐以南星、前胡,痞痰佐以枳实、白术。更看痰之所在,加导引药,惟燥痰非半夏所司也)。 韩飞霞造曲十法(一姜汁浸造,名生姜曲,治浅近诸痰。一矾水煮透,兼姜糊造,名矾曲,矾最能却水,治清水痰。一煮皂角汁,炼膏,和半夏末为曲,或加南星,或加麝香,名皂角曲,治风痰开经络。一用白芥子等分,或三分之一,竹沥和成,略加曲糊,名竹沥曲,治皮里膜外结核隐显之痰。一麻油浸半夏三五日,炒干为末,曲糊造成。油以润燥,名麻油曲,治虚热劳咳之痰。一用腊月黄牛胆汁,略加热蜜和造,名牛胆曲,治癫痫风痰。一用香附、苍术、抚芎等分,熬膏,和半夏末作曲,名开郁曲,治郁痰;一用芒硝居半夏十分之三,煮透为末,煎大黄膏和成,名硝磺曲,治中风、卒厥、伤寒宜下由于痰者。一用海粉一两、雄黄一两、半夏二两,为末炼蜜和造,名海粉曲,治积痰沉痼;一用黄牛肉煎汁炼膏,即霞天膏,和半夏末为曲,名霞天曲,治沉 痼痰,功效最烈)。以上并照造曲法,草庵七日,待生黄衣晒干,悬挂风处,愈久愈良。
打开原始来源 ↗

这份资料能说明什么?

比较历代记载

当前是一份《本草備要》的条目。可以与其他来源的同名记录对读,比较用途、别名和文字差异。

检索同名资料 →

追查相关方剂

本条目尚未关联方剂,不代表没有方剂使用它。目前不能据此列出已核实的处方。

临床研究与安全性

本草条目中尚未整理现代研究与安全性评估。这里的“未整理”不代表没有研究,也不代表已证实安全。

按名称查已收录现代资料 →当前匹配名称及文献标题,不是全面文献检索,可能没有命中。

日文名称与检索

本条目尚无有来源且已复核的日文名称。

自动生成的检索读音(9 个候选)

这些是按汉字读音组合的生成读音候选,不是已收录的日文药名,不证明基原等同性、方剂使用或临床有效性。多个读音不是多份独立证据。

专业审查:名称来源与生成记录

保留原始分类、复核状态、限制及生成方法;以下含未翻译的技术数据。

ナカバカ
{
  "id": "jp-name-fc81bf0f41c744ae08fb833598e9a4608b7e182b4b2f785b58d164c1e3c15b5e",
  "term": "ナカバカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ナカバゲ
{
  "id": "jp-name-3ec9dda0be3fd160f3d1f201d908089f4f2026ed946af1f98d2e56804f25ef33",
  "term": "ナカバゲ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ナカバスルカ
{
  "id": "jp-name-39994f3fd496d89fb62700b2a83e3b9e02b2dcafd39a5ec6c9b86475d7b61fd9",
  "term": "ナカバスルカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ナカバスルゲ
{
  "id": "jp-name-213822fcfa9483f5e094600b0723036b2091bef465826473fdd54d46614681e3",
  "term": "ナカバスルゲ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ナカバスルナツ
{
  "id": "jp-name-84e186e6da37e1b1a42edbb7674c322116514f36d1e506e851b3529129c2fc10",
  "term": "ナカバスルナツ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ナカバナツ
{
  "id": "jp-name-91108eb4a2d65091f04cfffa53b076197ded4a508978a352fbbe399f8e4d1a77",
  "term": "ナカバナツ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ハンカ
{
  "id": "jp-name-af83b1329bac26b8b1e812ca3c5c97ebc86d1380dcb358d9932bb198b966c7ae",
  "term": "ハンカ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ハンゲ
{
  "id": "jp-name-ada3eef900faffaf4c09a66a2a4c461bff9f5a43407ca2ae9c833e38ec9d2904",
  "term": "ハンゲ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
ハンナツ
{
  "id": "jp-name-fc2f8e536dec0e5b5a10db790cd2194863f130f8059221fa9da80cfebb4bb4c2",
  "term": "ハンナツ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "半夏",
    "truncated": false
  }
}
技术溯源信息

以下字段供审计与复现使用,一般阅读时无需理解。

原始记录的证据边界
  • 记录中的名称与别名属于文字证据,不能据此确认现代药材基原。
  • 该条目尚未建立方剂适应证或临床有效性结论。
来源记录 ID
bencao-beiyao-ws
原始文件字节位置
55,910用于在原始数字文件中精确定位这段文字,不是页码、剂量或评分。
原始文件 SHA-256
8f4255e2fa09b6635d70b1768e8b01da31accd528b67d924f197d960a13de110