← 返回探索器

本草条目

石膏

复核状态:待来源归属复核结论状态:未建立临床结论可显示摘录

先读懂这条记录

原文摘读 · 自动分段

这里展示的是《本草備要》中“石膏”的记载。下面按原文线索帮助阅读,不把古籍记载改写成现代疗效结论。

原文摘读

体重,泻火气,轻,解肌 甘辛而淡,体重而降。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

足阳明经(胃)大寒之药。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

色白入肺,兼入三焦(诸经气分之药)。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

寒能清热降火,辛能发汗解肌,甘能缓脾益气,生津止渴。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

治伤寒郁结无汗,阳明头痛,发热恶寒,日晡潮热。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

原文摘读

肌肉壮热(经云∶阳盛生外热),小便赤浊,大渴引饮,中暑自汗(能发汗,又能止自汗),舌焦(胎浓无津)牙痛(阳明经热,为末擦牙固齿)。

结合上下文阅读;遇到异体字或可疑文字,可打开原始来源校对。

阅读全部收录原文,核对出处 ↓

导读仅摘取开头部分;下方原文栏不作截断。

来源与原文

典籍或来源
《本草備要》
所在部类
金石水土部
使用权限
开放许可
体重,泻火气,轻,解肌 甘辛而淡,体重而降。足阳明经(胃)大寒之药。色白入肺,兼入三焦(诸经气分之药)。 寒能清热降火,辛能发汗解肌,甘能缓脾益气,生津止渴。治伤寒郁结无汗,阳明头痛,发热恶寒,日晡潮热。肌肉壮热(经云∶阳盛生外热),小便赤浊,大渴引饮,中暑自汗(能发汗,又能止自汗),舌焦(胎浓无津)牙痛(阳明经热,为末擦牙固齿)。又胃主肌肉,肺主皮毛,为发斑、发疹之要品(色赤如锦纹者为斑,隐隐见红点者为疹,斑重而疹轻。率由胃热,然亦有阴阳二证,阳证宜用石膏。又有内伤阴证见斑疹者,微红而稀少,此胃气极虚,逼其无根之火游行于外,当补益气血,使中有主,则气不外游,血不外散,若作热治,死生反掌,医者宜审),但用之甚少,则难见功(白虎汤以之为君,或自一两加至四两,竹叶、麦冬、知母、粳米,亦加四倍,甚者加芩、连、柏,名三黄石膏汤,虚者加人参,名人参白虎汤)。然能寒胃,胃弱血虚及病邪未入阳明者禁用(成无己解大青龙汤曰∶风、阳邪伤卫,寒,阴邪伤营,营卫阴阳俱伤,则非轻剂所能独散,必须重轻之剂同散之,乃得阴阳之邪俱去,营卫俱和,石膏乃重剂,而又专达肌表也。质重气轻,又成氏以桂麻为轻剂,石膏为重剂也。东垣曰∶石膏足阳明药,仲景用治伤寒阳明证,身热、目痛、鼻开、不得卧,邪在阳明,肺受火制,故用辛寒以清肺气,所以有白虎之名,肺主西方也。按∶阳明主肌肉,故身热;脉交额中,故目痛;脉起于鼻,循鼻外,金燥,故鼻干;胃不和,则卧不安,故不得卧。 然亦有阴虚发热,及脾胃虚劳,伤寒阴盛格阳、内寒外热、类白虎汤证、误投之不可救也。 按阴盛格阳,阳盛格阴二证,至为难辨,盖阴盛极而格阳于外,外热而内寒;阳盛极而格阴于外,外冷而内热。经所谓重阴必阳,重阳必阴,重寒则热,重热则寒是也。当于小便分之,便清者,外虽燥热,而中实寒;便赤者,外虽厥冷,而内实热也。再看口中之燥润,及舌苔之浅深,胎黄、黑者为热,宜白虎汤;然亦有舌黑属寒者,舌无芒刺,口有津液也,急宜温之,误投寒剂即死矣)。亦名寒水石(时珍曰∶古方所用寒水石是凝水石,唐、宋诸方用寒水石即石膏。凝水石乃盐精渗入土中,年久结成,清莹有棱,入水即化。辛咸大寒,治时气热盛,口渴水肿)莹白者良。研细,甘草水飞用。近人因其寒,或用火 ,则不伤胃,味淡难出。若入煎剂,须先煮数十沸,鸡子为使。忌巴豆、铁。
打开原始来源 ↗

这份资料能说明什么?

比较历代记载

当前是一份《本草備要》的条目。可以与其他来源的同名记录对读,比较用途、别名和文字差异。

检索同名资料 →

追查相关方剂

本条目尚未关联方剂,不代表没有方剂使用它。目前不能据此列出已核实的处方。

临床研究与安全性

本草条目中尚未整理现代研究与安全性评估。这里的“未整理”不代表没有研究,也不代表已证实安全。

按名称查已收录现代资料 →当前匹配名称及文献标题,不是全面文献检索,可能没有命中。

日文名称与检索

本条目尚无有来源且已复核的日文名称。

自动生成的检索读音(8 个候选)

这些是按汉字读音组合的生成读音候选,不是已收录的日文药名,不证明基原等同性、方剂使用或临床有效性。多个读音不是多份独立证据。

专业审查:名称来源与生成记录

保留原始分类、复核状态、限制及生成方法;以下含未翻译的技术数据。

イシアブラ
{
  "id": "jp-name-628fb5c7d45f99de0a33552015de54a365af6494dec77fd8646c42eb6539d05b",
  "term": "イシアブラ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
イシコウ
{
  "id": "jp-name-7e8829ea80931775c05134cfef2278822d8329ec0ec0ec1f0b818f94617ddb39",
  "term": "イシコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
コクアブラ
{
  "id": "jp-name-4911bed19422744ea70c0dcd9209bcb386f1f6ca9040d63e0b0aaf73afd5e347",
  "term": "コクアブラ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
コクコウ
{
  "id": "jp-name-20fe0a0c994891bb018043e88506906f0d42e916711869ad2086b50efb09f351",
  "term": "コクコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
シャクアブラ
{
  "id": "jp-name-73a9d51b5d0798c6f40d475481c8f111947b099190271c14c9dc8a78f6e98a25",
  "term": "シャクアブラ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
シャクコウ
{
  "id": "jp-name-ac04bfaa42bf063b47688db51cb0a2d451bcfe4ca3850bb71d34dc71562b0b6e",
  "term": "シャクコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
セキアブラ
{
  "id": "jp-name-221cf65c715f71acc9483e9d56a2dc100d5c43cb9a37cf30ed8c4ce59d4af45d",
  "term": "セキアブラ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
セキコウ
{
  "id": "jp-name-40251b0cedbd7836788d9c8cd708cf531e106e71c3888134ca93683dd98551b3",
  "term": "セキコウ",
  "script": "katakana",
  "target_record_ids": [
    "herb-entry-76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c"
  ],
  "relation": "generated_reading_candidate",
  "review_state": "generated",
  "source_refs": [],
  "limitations": [
    "generated from Unicode Unihan kJapaneseOn/kJapaneseKun character readings; it is not an attested Japanese herb name",
    "a generated reading does not establish botanical identity, materia-medica equivalence, formula use, or clinical effectiveness"
  ],
  "derivation": {
    "combination_cap": 32,
    "method": "unicode-unihan-kJapaneseOn-kJapaneseKun",
    "simplified_character_fallbacks": [],
    "source_label": "石膏",
    "truncated": false
  }
}
技术溯源信息

以下字段供审计与复现使用,一般阅读时无需理解。

原始记录的证据边界
  • 记录中的名称与别名属于文字证据,不能据此确认现代药材基原。
  • 该条目尚未建立方剂适应证或临床有效性结论。
来源记录 ID
bencao-beiyao-ws
原始文件字节位置
323,844用于在原始数字文件中精确定位这段文字,不是页码、剂量或评分。
原始文件 SHA-256
76aa706dad21a12ec12be849283db2314d5b5ec55caca6af7f8cbf73a130d35c